Bir poşetin üzerindeki logo, adres ya da kullanım uyarısı, film ekstrüzyonundan sonra yapılan baskı adımında eklenir. Her poşet baskılı değildir; ancak taşıma, mağaza ve kargo poşetlerinin önemli bir bölümü bu adımdan geçer. Baskı, poşeti bir taşıma aracından bir iletişim yüzeyine dönüştürür.
Polietilen esnek, ince ve mürekkebi kendiliğinden kolay tutmayan bir malzemedir. Bu yüzden baskı, yalnızca makineye bobin takmaktan ibaret değildir: yüzey hazırlığı, doğru mürekkep seçimi, renklerin üst üste oturması ve kuruma birlikte ele alınır.
- Açıcı Baskısız film bobini kontrollü bir gerginlikle açılarak makineye beslenir.
- Baskı kalıbı silindiri Klişe ya da oyulmuş silindir, deseni karşı silindir üzerinden geçen filme aktarır.
- Mürekkep ünitesi ve rakle Mürekkep kalıba ölçülü miktarda verilir; rakle fazlasını sıyırır.
- Kurutma Sıcak hava ile mürekkebin çözücüsü uzaklaştırılır, renk bir sonraki istasyona kuru ulaşır.
- Geri sarma Baskılı film yeniden bobine sarılır ve kesim adımına hazırlanır.
Baskıdan önce: yüzey hazırlığı
Polietilenin yüzey enerjisi düşüktür; mürekkep bu yüzeyde kolayca boncuklanır ya da sonradan pul pul kalkabilir. Bunu önlemek için baskı yapılacak yüz korona işleminden geçirilir. Elektrik boşalmasıyla yapılan bu işlem, filmin yüzeyini mürekkebe daha yatkın hâle getirir.
Korona işlemi çoğunlukla film ekstrüzyonu sırasında, sarmadan hemen önce uygulanır. Etkisi zamanla azalabildiği için uzun süre bekletilmiş bobinlerde baskıdan önce yüzeyin yeniden kontrol edilmesi ya da işlemin tekrarlanması gerekebilir. Filmdeki bazı katkı maddeleri de yüzeye çıkarak mürekkep tutunmasını etkileyebilir.
Flekso ve rotogravür baskı
Poşet filmlerinde en sık kullanılan yöntem flekso baskıdır. Fleksoda desen, esnek bir baskı kalıbına, yani klişeye kabartma olarak işlenir. Mürekkep, yüzeyi ince hücrelerle kaplı anilox valsi aracılığıyla klişeye ölçülü olarak aktarılır, klişe de deseni filme basar. Kalıpların görece hızlı hazırlanması ve farklı iş boylarına uyum sağlaması, fleksoyu poşet üretiminde yaygın kılar.
Rotogravür baskıda ise desen metal bir silindirin yüzeyine oyularak işlenir. Silindir mürekkebe batar, rakle denilen ince bir bıçak yüzeydeki fazlayı sıyırır ve oyuklarda kalan mürekkep filme aktarılır. Rotogravür ince ayrıntılarda ve geçişli tonlarda güçlü sonuç verir; silindir hazırlığı ise daha fazla emek ister ve genellikle uzun soluklu işlerde tercih edilir.
Hangi yöntemin seçileceği tasarımın ayrıntı düzeyine, renk sayısına, iş miktarına ve filmin yapısına bağlıdır. Tek renkli bir logo ile fotoğraf ağırlıklı bir tasarım aynı yaklaşımı gerektirmez.
Baskı kalıbının hazırlanması
Baskı, makineden önce tasarım masasında başlar. Onaylanan tasarım renklere ayrılır; her renk için ayrı bir kalıp hazırlanır. Fleksoda bu kalıplar genellikle ışığa duyarlı polimer levhalardan üretilen klişelerdir; rotogravürde ise her renk için ayrı bir silindir oyulur.
Kalıp hazırlarken filmin esnek yapısı hesaba katılır. Mürekkebin baskı sırasında hafifçe yayılması, ince çizgilerin kalınlaşmasına ve küçük boşlukların dolmasına yol açabilir. Bu yüzden film için hazırlanan baskı dosyalarında çizgi kalınlıkları ve renk geçişleri, kâğıt baskıya göre daha temkinli seçilir.
Kalıplar makineye takıldıktan sonra her istasyon tek tek ayarlanır: baskı basıncı, mürekkep miktarı ve istasyonlar arası hiza. İlk metrelerde çıkan baskı onaylanan numuneyle karşılaştırılır ve gerekiyorsa düzeltme yapılır.
Renkler, kurutma ve baskı uyumu
Çok renkli baskıda her renk ayrı bir istasyondan basılır. Renklerin birbirinin üstüne tam oturmasına baskı uyumu, sektördeki yaygın adıyla register denir. Polietilen film ısı ve gerginlik altında esneyebildiği için renkler arasında kayma oluşabilir; operatörler bu yüzden film gerginliğini ve istasyonlar arası hizayı sürekli izler.
Merkezi tamburlu flekso makinelerinde film, büyük bir silindirin çevresinde dönerken bütün renkleri alır. Filmin tek bir yüzeye yaslanarak ilerlemesi esnemeyi sınırladığı için bu düzen, ince filmlerde renk uyumunu korumaya yardımcı olur.
Her istasyondan sonra mürekkebin kuruması gerekir. Kurutma sıcaklığı da dengeli tutulur: polietilen ısıya duyarlı olduğu için fazla sıcak hava filmi yumuşatıp esnetebilir. Kurutma yetersiz kalırsa bir sonraki renk bulaşabilir ya da sarılan bobinde baskı karşı yüze geçebilir. Son istasyondan sonra film yeniden bobine sarılır.
Tasarım hazırlarken bilinmesi gerekenler
Baskılı poşet sipariş eden bir işletme için en kullanışlı bilgi, baskının filme göre sınırlarını bilmektir. Çok ince çizgiler, küçük yazılar ve geniş tam dolu alanlar esnek filmde kâğıttaki kadar keskin sonuç vermeyebilir.
- Renk sayısı: Her ek renk ek bir kalıp ve ayar demektir; sade tasarımlar daha tutarlı sonuç verir.
- Kaynak ve sap bölgeleri: Kaynak çizgisine ve sap kesimine denk gelen alanlara önemli yazı konmamalıdır.
- Film rengi: Renkli ya da opak filmde açık tonlar beklenenden farklı görünebilir; gerekirse beyaz zemin baskısı planlanır.
- Numune onayı: Seri baskıdan önce deneme baskısı ya da numune üzerinde renk ve konum kontrol edilmelidir.
Baskıda sık görülen sorunlar
Baskı hatalarının çoğu birkaç tanıdık başlıkta toplanır. Nedenini bilmek, hem üreticinin hem de poşeti teslim alan işletmenin sorunu doğru tarif etmesini kolaylaştırır.
- Renk kayması: Renkler birbirinin üstüne tam oturmaz; genellikle film gerginliği ya da istasyon hizasıyla ilgilidir.
- Mürekkep kalkması: Baskı ovalandığında ya da bantla çekildiğinde dökülür; yüzey hazırlığı ve mürekkep uyumu gözden geçirilir.
- Karşı yüze geçme: Yeterince kurumamış mürekkep, bobinde üstteki katın arka yüzüne bulaşır.
- Dolma ve boşluk: Küçük yazıların içi dolar ya da geniş alanlarda benekler oluşur; mürekkep miktarı ve baskı basıncı ayarlanır.
Gıda ile temas eden ambalajlarda mürekkep ve uygulama seçimi ayrıca önem taşır. Bu tür kullanımlar, uygulamaya ve ilgili mevzuata göre değerlendirilmelidir.
Baskı tamamlandığında film artık bir poşetin dış yüzünü taşır; ancak henüz bir bobindir. Sıradaki adımda bu bobin, kesim ve kaynak ile tek tek poşetlere dönüşür.