Film nasıl poşete dönüşür?

Film ekstrüzyonundan ve gerekiyorsa baskıdan çıkan bobin, henüz uzun bir film şerididir. Kesim ve kaynak adımı bu şeridi tek tek poşetlere dönüştürür. Poşetin boyu, kapanan kenarları, sap biçimi ve ağız yapısı bu adımda ortaya çıkar.

Temel ilke basittir: film ısı ve basınçla kendi üzerine kaynatılır, ardından ölçüsünde kesilir. Ancak hangi kenarın kaynatılacağı, sapın nasıl açılacağı ve poşetlerin nasıl istifleneceği, üretilecek poşet tipine göre değişir.

Makineye besleme ve gerginlik

Kesim ve kaynak makinesi, bobini açarak filmi adım adım ileri çeker. Her döngüde film bir poşet boyu kadar ilerler, durur, kaynaklanır ve kesilir. Bu kesik hareket filmi sürekli zorladığı için makinelerde gerginliği dengeleyen dans valsleri ve frenler bulunur.

Gerginlik fazla olursa ince film kaynaktan hemen sonra, henüz soğumadan esneyebilir ve poşet boyu değişir. Gerginlik az olursa film kırışarak kaynak çubuğunun altına girer ve dikişte buruşukluk oluşur. Film eninin bobin boyunca sabit olması ve kenarların düzgün sarılmış olması da bu adımda çok önemlidir; önceki adımdaki kusurlar burada kendini gösterir.

Kaynak nasıl oluşur?

Kaynak, polietilenin ısıyla yumuşayıp basınç altında kaynaşması üzerine kuruludur. Isıtılmış kaynak çubuğu, iki kat filmi kısa bir süre bastırır; çubuk kalktığında soğuyan katlar tek parça hâlinde birleşmiş olur. Çubuk yüzeyine yapışmayı azaltmak için çoğu makinede ısıya dayanıklı kaplamalar ya da bantlar kullanılır.

Sağlam bir kaynak dikişi için üç değişken birlikte ayarlanır: sıcaklık, bekleme süresi ve basınç. Sıcaklık düşük ya da süre kısa kalırsa katlar tam kaynaşmaz ve dikiş kolayca ayrılır. Sıcaklık fazla yüksek olursa film dikiş çevresinde incelir, buruşur ya da kaynak çizgisinin hemen yanından yırtılır.

Kaynak çubuğunun yüzeyi de sonucu etkiler. Düz ve geniş bir çubuk daha geniş bir dikiş bırakırken, ince ve sıcak bir tel ya da bıçak kaynakla kesimi aynı anda yapar. Doğru ayar, filmin kalınlığına ve hammaddesine göre değişir. LLDPE ve LDPE ağırlıklı filmler genellikle daha geniş bir sıcaklık aralığında kaynak tutarken, HDPE ağırlıklı ince filmlerde ayar penceresi daha dar olabilir. Bu nedenle hammadde ya da kalınlık değiştiğinde kaynak ayarı da yeniden kontrol edilir.

Tabandan kaynak ve yandan kaynak

Poşetlerin büyük bölümü iki temel yöntemden biriyle kapatılır. Tabandan kaynakta hortum film, makine yönüne dik tek bir dikişle kapatılır; dikiş poşetin tabanını oluşturur, yanlar ise hortumun kendi katlarıdır. Atlet poşetler, çöp torbaları ve birçok körüklü poşet bu yöntemle üretilir. Yan kenarlarda dikiş olmadığı için yük taban dikişine biner.

Yandan kaynakta ise bir kenarı açılmış ya da katlanmış film kullanılır. Kaynak çubuğu iki poşetin arasına gelir; tek bir hamlede bir poşetin sağ kenarını ve diğerinin sol kenarını kapatırken kesimi de yapar. Bu yöntemde poşetin tabanı katlama çizgisidir. Düz poşetlerde, kilitli poşetlerde ve bazı kargo poşetlerinde yandan kaynak yaygındır.

Hangi yöntemin seçileceği; poşetin taşıyacağı yüke, ağız ve sap tasarımına ve baskının poşet üzerindeki konumuna bağlıdır. Baskılı filmde kesim noktası, film üzerindeki baskı izlerini okuyan sensörlerle tasarıma göre hizalanır.

Sap kesimi, delme ve ek işlemler

Kaynak ve kesimden sonra poşet tipine göre ek işlemler gelir. Atlet poşetlerde, katlı hâldeki poşet desteleri zımba ile kesilerek hem sap boşlukları hem de ağız açıklığı oluşturulur. Takviyeli poşetlerde ağız kenarına ek bir film kat kaynatılabilir, tutma yeri ise delme ile açılır.

• Perforasyon: Rulo hâlindeki çöp torbalarında, poşetlerin kolayca ayrılması için kaynak çizgisinin yanına delik dizisi açılır.
• Kilit profili: Kilitli poşetlerde geçme profil ya film ekstrüzyonu sırasında filmle birlikte çekilir ya da ayrı üretilip dönüştürmede filme kaynakla eklenir; kesim ve kaynakta profilin poşet ağzına doğru hizalanması gerekir.
• Yapışkan bant: Kargo poşetlerinde kapak bölümüne kapatma bandı uygulanır.
• Havalandırma delikleri: Bazı ambalaj poşetlerinde içerideki havanın çıkması için küçük iğne delikleri açılır.

Sık karşılaşılan kaynak sorunları

• Açılan dikiş: Katlar tam kaynaşmamıştır; sıcaklık, süre ya da basınç yetersiz kalmış olabilir.
• Dikiş yanından yırtılma: Aşırı ısı filmi dikiş çevresinde inceltmiştir; poşet yük altında tam bu çizgiden ayrılır.
• Buruşuk ya da dalgalı dikiş: Film gerginliği düzensizdir ya da kaynak yüzeyi temiz değildir.
• Boy farkı: Poşetler aynı uzunlukta çıkmaz; çekme sistemi, sensör ayarı ya da filmin esnemesi kontrol edilir.

Bu sorunların bir kısmı, filmin kendisinden kaynaklanır. Kalınlığı dengesiz bir filmde, makine ayarı ne kadar iyi olursa olsun dikiş bazı noktalarda zayıf kalabilir. Bu yüzden kaynak sorunlarının çözümünde, film ekstrüzyonu adımına da geri dönülüp bakılır.

Sayma, istifleme ve paketleme

Kesilen poşetler makinenin çıkışında sayılarak istiflenir. Atlet poşetler çoğu zaman desteler hâlinde bir araya getirilir; çöp torbaları rulo hâlinde sarılır; diğer poşetler belirli adetlerde paketlenir. Sayımın doğru yapılması, hem kullanıcının hem de üreticinin stok takibi için önemlidir.

Paketleme biçimi, poşetin nasıl kullanılacağını da hesaba katar. Tezgâh arkasında tek tek çekilecek atlet poşetler için askı delikli desteler, otomatik dolum yapan bir işletme için düzgün istiflenmiş paketler, ev kullanımı için ise kolay açılan rulolar tercih edilebilir. Paket etiketinde ürün ölçüsü, adet ve üretim partisi gibi bilgilerin yer alması, sonraki kontrol ve izleme işlerini kolaylaştırır.

Bu adımda ortaya çıkan kenar kesikleri ve kusurlu poşetler ayrılarak geri kazanıma yönlendirilir. Sonraki adımda, hazır poşetlerin ölçü, kalınlık ve kaynak açısından beklentiyi karşılayıp karşılamadığı kontrol edilir.